Inline pictures
Polska 22:09
Україна 23:09

SzkolA� polska na Ukrainie. Quo vadis?

szkola3.jpg

Polska i Ukraina 24 paA?dziernika  podpisaA�y "DeklaracjA� w sprawie zapewnienia osobom naleA?A�cym do mniejszoA�ci narodowych (polskiej mniejszoA�ci narodowej na Ukrainie oraz ukraiA�skiej mniejszoA�ci narodowej w RP) prawa do nauki jA�zyka ojczystego oraz w jA�zyku ojczystym", pod którA� stojA� podpisy ministrów edukacji Polski Anny Zalewskiej  i Ukrainy Lilii Hrynewycz. „ Strony zapewniajA� tym osobom (Polakom Ukrainy, UkraiA�com Polski – B.D,)) dostA�p do nauki w jA�zyku ojczystym i nauki tego jA�zyka w przedszkolach, szkoA�ach podstawowych i A�rednich w ramach paA�stwowych systemów oA�wiatowych Polski i Ukrainy" — czytamy w deklaracji.

Co poprzedzaA�o te deklaracjA�, te kontakty naszych ministrów? O tym niA?ej.

25 WrzeA�nia prezydent Ukrainy podpisaA� n??wA�  ustawA� «O edukacji» — „?YN�?? ??N???N�N�N?”. Ustawa zostaA�a przyjA�ta RadA� NajwyA?szA� 5 wrzeA�nia. JuA? na stadium dyskusji na temat projektu tej Ustawy  w mediach  na Ukrainie i w  krajach oA�ciennych zawrzaA�o. Uwagi ostrokrytyczne  byli skierowane  szczególnie na  przepisy dotyczA�ce spraw szkolnictwa i jA�zyków mniejszoA�ci narodowych. Chodzi o to, A?e Ustawa gwarantuje mniejszoA�ciom narodowym prawo do nauki w ich jA�zykach obok nauczania w jA�zyku ukraiA�skim tylko w szkole podstawowej- pierwsze cztery klasy. Dalej wykA�ady bA�dA� prowadziA� siA�  gA�ównie w jA�zyku paA�stwowym, czyli ukraiA�skim.  Na razie w szkoA�ach mniejszoA�ci narodowych w ciA�gu 11 lat wykA�ady mogli prowadziA� siA� w jA�zykach mniejszoA�ci oprócz wykA�adów z jA�zyka i literatury ukraiA�skich.. Te zmiany majA� rozpoczA�A� siA� od 2020 roku. Z protestem co do eliminacji jA�zyków etnicznych wystA�pili MSZ MoA�dowy, Rosji, Rumunii, WA�grów (najaktywniej). Parlament WA�grów jednogA�oA�nie potA�piA� UstawA�. Z apelem o wetowanie Ustawy zwrócili siA� do Poroszenki przedstawiciele róA?nych frakcji RNU, Zakarpacka Rada Obwodowa i gubernator  Obwodu Zakarpackiego Henadij Moskal, ex-Glowa DerA?komnacu,  wspólnota rumuA�ska Obwodu Czerniowckiego.  7 wrzeA�nia Biuro Rzecznika Prasowego MSZ RP opublikowaA�o „WyjaA�nienia MSZ  w zwiA�zku z ustawA� o edukacji i nauczaniem w jA�zyku polskim na Ukrainie”.   Z tych „WyjaA�nieA�” dowiadujemy siA�, A?e „sprawa ta (projektu Ustawy – B.D.) byA�a m.in. poruszana podczas posiedzenia Komisji konsultacyjnej do spraw szkolnictwa mniejszoA�ci narodowych w kwietniu 2017 oraz spotkaA� Ambasadora RP z przedstawicielami Ministerstwa OA�wiaty i Nauki Ukrainy. Strona ukraiA�ska podkreA�laA�a konsekwentnie, A?e celem ustawy przyjA�tej ostatecznie 5 wrzeA�nia nie jest rugowanie jA�zyków mniejszoA�ci narodowych.

Zamykam na razie (kropki stawiA� rano) kronikA� wydarzeA� dookoA�a Ustawy, informacjA� A?e  z  inicjatywy WA�gier  12 paA?dziernika Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy potA�piA�o przyjA�cie Ustawy przez  RNU bez konsultacji z przedstawicielami mniejszoA�ci narodowych. Zgromadzenie zwróciA�o siA� do wA�adz Ukrainy z proA�bA� wziA�A� pod UwagA� zalecenia Komisji Weneckiej w tej sprawie co z aprobatA� przyjA�A� juA? 13 paA?dziernika przebywajA�cy w Rumunii z wizytA� Minister spraw zagranicznych  Ukrainy PawA�o Klimkin.

U czytelnika moA?e stworzyA� siA� wraA?enie moA?liwie o niedostatecznej reakcji polskiej przynajmniej w porównaniu z WA�grami  na tA�  UstawA�, na domniemane zagroA?enie szkolnictwu polskiemu na Ukrainie. MyA�lA� A?e reakcja zupeA�nie proporcjonalna. Odpowiada temu to, co mamy w naszym polskim szkolnictwie. PrzypomnA� dane ze swego materiaA�u ubiegA�orocznego na portale Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich na Ukrainie.  Mamy 5 szkóA� polskich: A�rednie (klasy I-XI)  — dwie we Lwowie, w MoA�ciskach i Strzelciskach w obwodzie lwowskim, jednA� w   Gródku w obwodzie Chmielnickim. SA� tak zwane oddziaA�y polskie w trzech szkoA�ach A�rednich w Szepetowce, Iwano-Frankowsku (Stanislawowie) i Dowbyszu. WiA�c na Ukrainie liczba uczniów w szkoA�ach z jA�zykiem nauczania polskim szacujA� siA� gdzieA� okoA�o 1400. Do oA�rodków oA�wiatowych polskich na Ukrainie nalezA� teA? szkoA�y ukraiA�skie z naukA� jA�zyka polskiego w niektórych klasach gA�ównie fakultatywnA�, polskie szkoA�y sobotnio-niedzelne, kursy nauczania jA�zyka polskiego. I wtedy liczba dotkniA�tych oA�wiata polskA� stanowi moA?liwie 15000 uczniów. Taka liczba zostaA�a objA�ta badaniem socjologicznym  przez  program wspierania oA�wiaty polskiej na Ukrainie „BiaA�o-Czerwone ABC” realizowanym przez Fundacje „WolnoA�A� i Demokracja ” i zleconego przez MSZ w 2014 i 2015 roku. ZwiA�czeniem tych badaA�  stal wydany przez WiD Informator „Szkolnictwo polskie na Ukrainie”, dane jakiego wykorzystuje w tym materiale. ChciaA�bym  wyA�oniA� z liczb podanych we wspomnianym moim materiale i  Informatorze WiD do porównania dwie: 12 tysiA�cy uczniów w 60 (!)  szkoA�ach na Litwie i 1,4 tysiA�cy  w 6 szkoA�ach i 3 pionach na Ukrainie. ChociaA? nie mogA� nie podaA� teA? liczbA� Polaków na Litwie – 200,3 tysiA�cy wg. spisu ludnoA�ci z 2011 r. i na Ukrainie – 144,1 wg. spisu ludnoA�ci 2001 roku, i  900 wg. szacunku. Nie trudno domyA�liA� siA�, A?e u WA�grów i Rumunów ostro przyjmujA�cych UstawA� sytuacja znacznie inna.

I jeszcze co do  szkolnictwa polskiego na Ukrainie i ustosunkowaniu do niego. We wrzeA�niu 2016 r.  kaA?dy polski uczeA� pierwszej klasy szkoA�y podstawowej na Litwie otrzymaA� od paA�stwa polskiego wg. specjalnego programu  wyprawkA� wartA� tysiA�c zA�otych. Pod wyprawkA� szkolnA� rozumie siA� bezzwrotny zasiA�ek dla ucznia: komplet ksiA�A?ek A�wiczeA�, przyborów, tornister i takie inne. Wyprawki polsko-ukraiA�skie pierwszoklasiA�ci nie dostali jak litewskie. DowiedziaA�em siA�  o tym od Ryszarda Wincenca dyrektora szkoA�y nr 10 we Lwowie im. Asw. Marii Magdaleny której w tym A?e 2016 r.  roku wypeA�niA�o siA� 200 lat. Nie wiem jak w tym roku, nie dociA�gnA�A�em siA� do tych danych, ale i tego wystarczy A?eby wiele zrozumieA�.  W tym roku, roku „jubileuszowym”, w 80. rocznicA� piku gehenny totalitarnej w ZSRR  warto wspomnieA� A?e szkolnictwo polskie, oA�wiata polska na Ukrainie byA�a wtedy wytA�piona w szczA�t ówczesnymi paA�stwowcami sowieckimi.   PiszA� o tym dla tego A?eby PaA�stwo, Polacy Ukrainy, w kontekA�cie roA?nych ustaw  rozumieli, A?e prawo tworzA� politycy, czA�sto fantasty i marzyciele geopolityczne. Oni przychodzA� i odchodzA�. W odróA?nieniu od nich sprawa oA�wiatowa w tym szkolnictwa dla wspólnot narodowych pozostaje i  jest bezdyskusyjnA�, tak waA?nA�, jak problem bezdzietnoA�ci w rodzinie. Nikomu zewnA�trz i wewnA�trz  ta sprawa nie jest tak doniosA�A�  jak dla nas. StA�d zadania rozwoju szkolnictwa  dla naszego spoA�ecznictwa kresowego sA� priorytetowymi. Czyli jakie by nie byli warunki mamy uczyA� naszych dzieci PolskoA�ci. SzkoA�y gdy nie paA�stwowe albo komunalne, to prywatne na które nas staA�,  sobotnio-niedzielne przy koA�cioA�ach, jak teA?  organizacje harcerskie, sportowe sA� zawszA� na czasie. CzeA�A� i chwaA�a naszemu nauczycielstwu, które dziaA�a teraz! 

PosA�owie

W koA�cu chciaA�bym podzieliA� siA� jednA� infA� dotyczA�cej naszego tematu wyczytanA� w powaA?nym brytyjskim tygodniku.                                                                                          

Sobotnie rano w jednym lokalu póA�nocnego Londynu. Dwojga dzieci grajA� scenA� z „Wesela” StanisA�awa Wyspianskiego”. Na sali blisko piA�A�dziesiA�ciu widzów w wieku okoA�o dziesiA�ciu lat. To pierwszy weekend po wakacjach letnich i festiwal w ramach narodowego czytania klasyki polskiej… Od tego zaczyna siA� krótka wzmianka we wrzeA�niowym numerze tygodnika   „The Economist”. SzkoA�y sobotnie  w Wielkiej Brytanii zakA�adane w koA�cu lat  czterdziestych wieku ubiegA�ego przez uchodA?ców polskich w ostatniej dekadzie przeA?ywajA� wielki wzrost. W 2002 byA�o ich zarejestrowano  45,  teraz szacujA� siA� juA? blisko 150. Wzrost odzwierciadla zwiA�kszenie migracji po roku 2004. „Wielu nowych szkóA� zwykle sA� zakA�adane przy kantynach niedawno przybyA�ymi, które chcieliby swobodnie mówiA� po polsku i niebawem powróciA� do kraju.  Inni z wczesnych  fal migracji majA� oddzielne klasy” — opowiada MaA�gorzata Lasocka szefowa szkoA�y sobotniej im. Marii-Sklodowskiej Cuirie. RzA�d polski sprzyja tym przedsiA�wziA�ciom. W roku ubiegA�ym fundowaA� na szkoA�y sobotnie 10 milionów funtów oraz szkoliA� nauczycieli dla nich. WczeA�niej w tym roku zostaA�a uchwalona ustawa przez parlament polski, która dajA� zasiA�ek uczniom sobotnich szkóA� za granicA� taki samy jak w kraju jak teA? funduje wycieczki, zwiedzanie muzeum.  Subsydia rzA�du i starania woluntariuszy robiA� zwiedzanie szkóA� tanim: mniej niA? 10 funtów dziennie, w Wielkiej Brytanii to normalnie.  Uczniowie majA� zwykle cztery godziny jA�zyka polskiego, historii, geografii, kultury. UczA� siA� do lat 17…                                  

WiA�c moA?e zaciekawi ta praktyka oA�wiatowa nasze nauczycielstwo, szczególnie szkóA� sobotnio- niedzielnych jak teA? absolwentów uczelni polskich mogA�cych zaA�oA?yA� np. takie szkóA�ki, jako modne teraz start-upy? Przy A�cisA�ej wspóA�prace z odpowiednimi instytucjami w Polsce moA?liwie przy ich wsparciu, o którym mowa wyA?ej. W kaA?dym bA�dA? razie proponuje te doA�wiadczenie diaspory polskiej jako jeden z przykA�adów niepaA�stwowego rozstrzygniA�cia kwestii szkolnej.

Borys Dragin  

     

 

Pogoda / Погода

Warszawa Варшава   
Krakow / Краків
Gdansk / Гданськ
Poznan / Познань
Lodz / Лодзь
Київ / Kijow
Львів / Lwow
Харків / Charkow
Одеса / Odesa
Донецьк / Donieck


CZYTAJ NAS W WYGODNYM FORMACIE

ЧИТАЙТЕ НАС В ЗРУЧНОМУ ФОРМАТІ